Мы на сацсетках:
Пружаны 

Іншыя архіўныя і бібліяграфічныя дадзеныя.

У дакументах, прысвечаных гаспадарчым справам у секвестраваным маёнтку Пружаны за 1866 г., ёсць згадванне аб неабходнасці вырабіць частковы рамонт у «палацы». Так, патрабавалі «непременной починки … два совершенно изгнивших крыльца, балкон на первом этаже и обваленные чугунные перила, балкон на третьем этаже, совершенно изгнивший, и починки во многих местах жестяной крыши на оном доме …» З наступных дакументаў няясна, ці быў выраблены рамонт у будынку.

Сучаснікі высока ацэньвалі «палац» У. Швыкоўскага. Ужо вядомы нам Э.Лабко пісаў аб ім што гэта «дом, отличающийся изящною легкою архитектурною в швейцарском вкусе» і «еще более замечательны изящество и вкус внутреннего устройства дома«, не спыняючыся, аднак, падрабязна на яго «внутреннем устройстве» . Якія пісалі аб «палаце» праз паўстагоддзя пасля Лобко карэспандэнты «Ziemia» , «легким, в стиле новоитальянском«.

Дадзеныя інвентара 1864-66 г.г. і іншых пісьмовых крыніц дапаўняюць 2 малюнка «палацика» другой паловы ХIХ ст.

p01
Першы выкананы нейкай Наврачыньскай і змешчаны ў часопісе «Liosy» у №276 за 1870 г. Другі малюнак прыналежыць руцэ вядомага мастака архітэктурных помнікаў Беларусі Н. Орды і датаваны 1877 г. Калі параўнаць два гэтых малюнка, няцяжка зазначыць адрозненні паміж імі ў дэталях афармлення фасадаў будынка. Так, «Цветочная зала« на малюнку Наврачыньскай мае прастакутныя абрысы, а не паўкруглыя (паводле інвентара).foto_13
У той жа час, на малюнку Н.Орды адгадваецца менавіта зашклёнае паўкола веранды «Залы«. Далей, калі ў Наврачыньскай на паўднёвым фасадзе правага крыла будынка намаляваны балкон з аблямоўваннем балконных дзвярэй «маркизами«, то ў Арды пад балконам бачым каменны «ганок» — ганак, згадванае інвентаром. Тое ж самае дакранаецца балкона на другім паверсе левага крыла «палаца». На малюнку 1877 г. пад гэтым балконам «появляется« рызаліт з вялізным венецыянскім акном якія знаходзіліся на першым паверсе «Большой залы«. Аналагічнай выявай ідзе справу і з іншымі элементамі фасадаў будынка. Калі адны адрозненні можна растлумачыць (пабудова «ганка» і рызаліта), то іншыя цяжкавытлумачальныя. Чым растлумачыць, напрыклад, прастакутную форму «Цветочной залы« у Наврачыньскай , калі інвентар выразна паказвае на тое, што яна была (і ёсць) паўкруглай. У дадзеным выпадку мы можам належыць толькі на дакументальнае сведчанне інвентара.

З малюнкаў хаты ХХ у. мы размяшчаем толькі яго пазначэннем на плане маёнтка Пружаны 1902 г. Контуры будынка на гэтым плане нанесеныя прыблізна. Судзячы па малюнку, поўнача-заходняй прыбудовы да «палацу» яшчэ не існавала.

Аб планіроўцы памяшканняў будынка ў 20-х гг. XX у. даюць паданне яго папавярховыя планы 1923 і 1929 гг., складзеныя з нагоды размяшчэнні ў хаце кн. Арбеліяні павятовага стараства. Супаставіўшы іх паміж сабою, няцяжка зазначыць змены ва ўнутраным абліччы будынка. Так, бачны, што ў 1923 г. была запланаваная і ажыццёўленая прарубка праходу з пярэдняга пакоя прама да лесвіцы на 2 паверх. Зыходзячы з гэтых планаў, цяжка судзіць, ці была ўжо прыбудаваны да яго поўнача-заходні корпус. Змешчаная ў нашым распараджэнні фатаграфія хаты 30-х гг. зафіксавала гэтую прыбудову.

Першы паверх. Другі паверх. Трэці паверх.
et1 et2 et3
Опубликовать в Facebook
Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в Одноклассники

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *